به نام خدا

ادامه مطلب

عدم تمرکز حواس موضوعی است که بسیاری از دانشجویان از آن رنج می‌برند و این مشکل می‌تواند دلائل مختلفی داشته باشد همانطور که می‌دانید تمرکز حواس در هر کاری، از جمله مطالعه و درس خواندن، ضروری و لازم است. و تمرکز حواس حالتی ذهنی و روانی است که در آن تمام قوای حسی، روانی و فکری انسان، روی موضوعی خاص متمرکز می‌شود و تضمین کنندة یادگیری و انجام دادن صحیح کارها و رهایی از خطرهای احتمالی است. به هر حال، در یک جمع بندی کلی، می‌توان گفت اکثر افراد به دلائل عمدة زیر با عدم تمرکز فکر و حواس مواجه می‌شوند:
1. مجبور ساختن خود به انجام کار یا مطالعة درسی که تمایل چندانی به آن ندارند. در این صورت تمام قوای ذهنی و روانی به طور خودکار از آن موضوع دور می‌شود و فرد دچار حواس‌‌پرتی می‌گردد.
2. فشارهای روانی: بیش‌تر افراد زمانی که با مسأله‌ای مواجه می‌شوند، اگر معتقد باشند که زمان مناسب یا توانایی کافی برای حلّ آن ندارند، دچار نگرانی و اضطراب می‌شوند و این نگرانی باعث عدم اعتماد نفس و خیال بافی‌های منفی می‌شود و توان عمل و خلاقیت و تمرکز را از فرد می‌گیرد و باعث حواس‌پرتی می‌شود.
3. حوادث و اتفاقاتی که فضای روانی فرد را دچار اختلال می‌کند، نظیر آنچه در زندگی شخصی، تحصیلی، خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی رخ می‌دهد.
4. عدم رعایت بهداشت مطالعه و اصول و قوانین آن و بهره‌ نگرفتن از روش مناسب مطالعه، این امر سبب خستگی جسمی و روانی شده، آمادگی روانی لازم برای مطالعه و درس خواندن را از بین می‌برد، در این موقعیت احساس بی‌علاقگی و در پی آن عدم تمرکز حواس بر فرد مستولی می‌شود.
5. تکثّر و تعدد فعالیت‌های فرد، مخصوصاً اگر در توان انسان نباشد، و انسان توانایی انجام آنها را به صورت مطلوب و راضی کننده نداشته باشد.[1]

راه‌های مقابله با عوامل حواس‌پرتی:

برای مقابله با عوامل فوق که هر کدام به گونه‌ای مانع تمرکز حواس می‌شود، باید به راهکار خاصّ و مناسب آن توجه کرد. نکات زیر می‌تواند به عنوان راهکارهای کلّی مؤثر واقع شود. امیدواریم با عمل کردن به آنها نتیجة مطلوب و ثمربخشی به دست آورید.
1. در ابتدا و قبل از هر چیز برای تمام فعالیت‌های درسی و غیردرسی برنامه ریزی کنید. اوقات شبانه روز را در یک جدول زمان‌بندی کنید، و برای هر مقطع زمانی کاری خاص و مناسب تنظیم کنید و در این زمانبندی به کلاس، مطالعه، استراحت، عبادت و ورزش، توجه داشته باشید. حتی زمانی را برای اندیشیدن دربارة تخیلات و افکار مزاحم اختصاص دهید.

این کار حداقل دو فایده دارد:

الف. نظم و انضباط در تمام فعالیت‌ها حتی در افکارتان راه پیدا می‌کند که خود بسیار ارزشمند است.
ب. اگر افکار مزاحم در غیرزمان معین به سراغتان آمد و باعث حواس‌پرتی شما شد، می‌توانید به خود وعده دهید. زمان اندیشیدن در این باره فلان ساعت است و بدین وسیله از آن عامل مزاحم نجات یابید. تأکید می‌کنم برای هر کار و فعالیتی وقت معین گردد و در آن وقت به هیچ کار دیگر نپردازید.
2. اصول و قوانین لازم برای مطالعة سودمند را بشناسید و آن را به دقت رعایت کنید. شماری از این اصول عبارتند از: الف. با توجه به هدف خود از مطالعه و درس خواندن، احساس نیاز به مطالعه را در خود شعله‌ور سازید.
ب. هنگام مطالعه یا حضور در کلاس از افکار ناامید کننده، کسل کننده و غیرمنطقی پرهیز کنید و همواره امید و قدرت و توانایی را در ذهن خود حفظ کنید.
ج. همیشه هنگام مطالعه یا حضور در کلاس کاغذ و قلم داشته باشید و یادداشت‌برداری کنید یا خلاصة مطالب را بنویسید تا در فضای روانی درس و مطالعه قرار داشته باشید.
د. با پیش مطالعه وارد کلاس شوید و سوالات خود را مطرح کنید و هیچ موقع سوالی را در ذهن بدون جواب نگه ندارید.
هـ . در جای مناسب مطالعه کنید و در کلاس هم در منظر استاد باشید.
3. فعالیتهای متعدد را اگر در توان شما نیست حذف کنید و کارهای متفرقه انجام ندهید.
4. اگر مشکلات خانوادگی و عاطفی یا اقتصادی دارید، بدانید که هیچ زندگی خالی از اینها نیست و هر کسی مشکلی خاصّ خود را دارد.[2]
5.ازخواب خود کم نگذارید یک جوان نیاز7 الی8ساعت خواب درشبانه روز دارد

منبع برای مطالعه بیشتر

1. علی اکبر سیف، روانشناسی پرورشی، انتشارات آگاه، 1363.
2. حسن شعبانی، مهارتهای آموزش و پرورش، انتشارات سمت، 1371.
3. جی گالن و الکساندر سیلور، برنامه‌ریزی درسی برای تدریس و یادگیری بهتر، ترجمه غلامرضا صفری نژاد، آستان قدس رضوی، 1373.

پی نوشتها :

[1]. ر.ک: علی اکبر سیف، روشهای یادگیری و مطالعه، انتشارات دوران، 1376.
[2] . ر.ک: والاس جرالد مک لافلین، ناتوانی‌های یادگیری مفاهیم و ویژگی‌ها، ترجمه محمدتقی منشی طوسی، انتشارات آستان قدس رضوی، 1373؛ و علی اکبر سیف، ارزشهای یادگیری و مطالعه، انتشارات دوران، 1376

اطمینان داشته باشید که کلیه مطالب را خوب می فهمید. تا وقتی که معنی یک پاراگراف و جمله را خوب درک نکرده اید، به قسمت دیگر نپردازید.
▪ قصد به خاطر سپردن آنچه را که مطالعه می کنید داشته باشید.
▪ به آن چه که باید مطالعه کنید و به خاطر بسپارید علاقه مند باشید .
▪ سعی نکنید در یک نشست مطالب زیادی را به خاطر بسپارید، سعی کنید با مطالعه کم در چند جلسه بیست دقیقه ای، مطالب را به خاطر بسپارید.
▪ فصل مورد مطالعه را به قسمت های خیلی کوچک تقسیم نکنید، باید تقسیمات شما طوری باشد که پیوستگی مطالب از بین نرود.
▪ در ساعت های ثابتی مطالعه کنید. در این صورت ذهن شما در این ساعت آماده پذیرش اطلاعات می گردد و به آن ساعت عادت می کند به این ترتیب شما سریع تر و با زحمت کمتری مطالب مورد نظرتان را فرا خواهید گرفت.
▪ شب ها، پیش از خوابیدن و صبح ها، هنگام بیداری، یکی از بهترین وقت های مطالعه است .
▪ طوری برنامه ریزی کنید که بتوانید مطالب یاد گرفته شده را دوره کنید. تکرار کردن مطالب فراگرفته شده از اصول اصلی به خاطر سپردن و یادآوری است. اجازه ندهید تکرار و مرور کردن مطالب یادگرفته شده بیشتر از ۲۴ ساعت به تعویق بیفتد، در عین حال نباید دوره ها زودتر از ۳ یا ۴ ساعت باشد.
▪ اگر مطلبی مشکل به نظر می رسد، ابتدا هر جمله را با دقت بخوانید و معنی کلماتی را که نمی دانید، از روی فرهنگ لغت پیدا کرده زیر آن بنویسید. سپس جمله را با کلمات خودتان دوباره نویسی کنید. از این که جمله شما بلندتر از جمله کتاب شود نگران نشوید. به این ترتیب وقتی که نوشته خودتان را می خوانید، موضوع را آشناتر و ساده تر خواهید یافت.
▪ قدرت تمرکز حواس شما تحت اراده شماست. سعی کنید برای مطالعه محیطی مناسب را در نظر بگیرید و خود را به آن محیط عادت دهید. نتیجه عادت کردن به یک محیط خاص برای مطالعه مانند عادت کردن به ساعت ثابت است. این محیط باید از هر علتی که موجب حواس پرتی است خالی باشد.

روزنامه جوان

روزنامه سلامت