تبلیغات
...:::مرکز پیش دانشگاهی علامه طبا طبا ئی:::... - مطالب خشایار نوریان
...:::مرکز پیش دانشگاهی علامه طبا طبا ئی:::...
ناحیه 1 اراک

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

صفحات جانبی

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

اهمیت مرور مطالب در موفقیت تحصیلی

معجزهای به نام مرور

یکی از مهم‌ترین ارکان برنامه‌ریزی درست برای موفقیت درکنکور، مرور مطالب خوانده شده است. دانش‌آموزان در طول سال، برنامه‌های زیادی برای یادگرفتن مطالب انجام می‌دهند. ساعت‌های متوالی و متمادی را به خواندن مطالب، تست زدن و یا حفظ کردن اختصاص می‌دهند و زحمت زیادی می‌کشند، ولی یاد‌گرفتن مطالب بدون طی فرآیند یادآوری، فایده‌ی چندانی ندارد و بدون آن، تمام زحمات دانش‌آموزان بر باد می‌رود. چون داوطلبین می‌بایست در روز کنکور تمام مطالبی را که آموخته‌اند، به یاد آورند تا بتوانند پاسخ‌گویی درست داشته باشند و این خود اصلی‌ترین دلیل بر اهمیت مرور است.

هدف از مرور مطالب چیست؟

هر انسانی دارای سه نوع حافظهی کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت میباشد. در حافظهی کوتاهمدت، اطلاعات زمان کمی در حافظه میماند و اگر مدتی از آن استفاده نشود، در مدت کمی پاک و فراموش میشود. به عنوان مثال: اگر یک فرمول فیزیک و یا معنای یک لغت را یک بار ببینید ولی دوباره به آن مراجعه نکنید، با توجه به حجم محدود این حافظه، پس از مدتی آن فرمول را فراموش خواهید کرد و به جای آن، مطالب و اطلاعات دیگری در حافظهی کوتاهمدت ذخیره میشود. ولی اگر آن مطلب مرور شود یا از آن استفاده شود، به حافظهی میانمدت انتقال مییابد. حافظهی میانمدت، ظرفیت بیشتری دارد و امکان نگهداری اطلاعات در آن بیشتر است. چند بار استفاده در طول زمانهای متناوب، باعث انتقال کافی و بدون اضطراب و استرس مخرب، با انتخاب راهحلی مناسب به تمامی سؤالات پاسخ داده شود.

چهار یادآوری:

یادآوری مطالب خوانده شده معمولاً فرآیندی خودآگاه است یعنی انسان در موقع پاسخگویی به هر سؤال در جلسهی آزمون، آن دسته از مطالبی را که به آن موضوع وابسته است، به یاد میآورد. به همین دلیل اگر مطالب آموخته شده، درست دستهبندی نشده باشد، این یادآوری انجام نمیشود و یا ناقص انجام میپذیرد. مرور صحیح و به موقع، علاوه بر تسلط بر دروس، باعث یادآوری سریعتر و صحیحتر میشود.

 شرایط مرور چیست؟

1- برنامه‌ریزی صحیح و نظم دادن به مرور:

مهمترین شرایط برای رسیدن به اهداف مرور یعنی حفظ، یادگیری، تسلط و یادآوری دروس و مطالب خوانده شده، برنامهریزی منظم و صحیح مرور است. البته این نظم بستگی به نوع مطالب انتخاب شده برای مطالعه نیز دارد. ولی در هر صورت، شرط اصلی هر نوع مرور، نظم انجام آن است.
 
2- تمرکز کافی موقع مرور:

تمرکز در مطالعه یکی از شروط اصلی مطالعه است و موقعِ مرور مطالب نیز از اصلیترین شروط است زیرا بدون تمرکز کافی اگر یک مطلب ده بار نیز مرور شود، به یادگیری منجر نخواهد شد. پس هر کس برای هدر ندادن وقت ارزشمنداش، باید در موقع مرور مطالب تا حد امکان تمرکز کافی داشته باشد.
 
3- مطالعه با حجم مناسب:

مسلماً معنای مرور یعنی چند بار مراجعه به دروس و مطالعهی آنها است. به همین دلیل، برای اینکه تعداد این مرورها و فواصل آن به اندازهی کافی باشد، باید در موقع مطالعه، حجمی مناسب انتخاب شود تا مرور آن مطالب نیز با حجم و تعداد تکرار مناسب و کافی انجام شود.
 
4- انتخاب روش مطالعه درست:

اگر قرار باشد تمام مطالب خوانده شده، دوباره مرور شود، به هیچ وجه امکان مرور و تکرار کافی وجود ندارد و شاید مطالعهی همهی مطالب خوانده شده، بیش از دوبار امکانپذیر نباشد؛ ولی اگر در مطالعهی بار اول، روشی درست انتخاب شود یعنی با خلاصهنویسی، علامتگذاریهای متنوع و مشخص کردن مطالب مشکل، در موقع مرور با وقتگذاری بسیار کمتری میتوانیم تمام مطالب را یاد بگیریم و حداقل تا پنج بار مطالب خوانده شده را مرور کنیم. 

اگر روش ما صحیح باشد، شاید برای مرور مطلبی که یک ساعت وقت ما را گرفته است، به ده یا پانزده دقیقه زمان احتیاج باشد، اینکار، انتقال اطلاعات از حافظهی میانمدت به حافظهی بلندمدت را فراهم میسازد. نام اعضای خانواده، شماره تلفنهای مهم، نام خیابانها، معنای بسیاری از لغتها و تمام مطالبی که امروز به صورت بدیهی در حافظهی شما ثبت شده است، فرآیند انتقال را گذراندهاند. پس امکان حفظ مطالب دیگر نیز به شرط مرور کافی و به موقع وجود دارد.
 
5- فهمیدن و یادگیری مطالب خوانده شده:

مرور مطالب علاوه بر ذخیرهسازی و نگهداری آن، سبب فهمیدن بهتر نیز میشود. فهمیدن هر مطلب با تکرار به موقع به دست میآید. البته برای فهمیدن برخی از دروس علاوه بر مرور میبایست تمرین و تست مناسب در زمانهایی با فاصلهی معین انجام پذیرد. بسیاری از دانشآموزان فکر میکنند میتوانند با یک بار خواندن دروس البته با دقت و تمرکز فراوان، آن درس را خوب یاد بگیرند ولی این اتفاق نمیافتد و در کمال تأسف مطالب خوانده شده غالباً پس از مدتی به فراموشی سپرده میشود. بهتر است هر درس را چند بار در فواصل معین و البته با حجم کمتر، مرور و تمرین کرد تا خوب فهمیده شود.
 
6- تسلط بر درس:

مرور صحیح و به موقع اغلب به تسلط در تست زدن در سر جلسهی آزمون منجر میشود. تکرار و تمرین به اندازهی کافی هر مطلب باعث میشود که آن مطلب ملکهی ذهن ما شود.
 
هر مطلب چگونه باید مرور شود؟

1- مرور مطالب مطالعه شده شامل کتاب، جزوه‌ و خلاصه‌ی درس: 

بهترین روش مرور این دسته از مطالب، مرور مرحلهای با فواصل منظم و افزایشی است. هر بار مطلبی خوانده شود، پس از 10 دقیق شروع به فراموشی میکند. پس بعد از خواندن هر درس جدید لازم است آن درس دوباره مرور شود. این مرور حتی با نگاه کردن به جملات و کلمات کلیدی، پاسخ دادن به پرسشهای انتهایی درس و یا نوشتن خلاصهی درس حاصل میشود. روز بعد از مطالعه، مرور دوبارهی مطالب خوانده شده لازم است. 

برای اینکه در خواندن دوبارهی مطالب، دچار به هم ریختگی نشویم، بهتر است مجموعهی مطالبی را که در یک روز خواندیم، روز بعد آنها را در یک زمان مطالعاتی مثلاًیک ساعت مرور کنیم. به عنوان مثال در روز یکشنبه در 6 ساعت، ادبیات 2 درس 10، زبان پیش درس 2، زیستشناسی پیش قسمت پروتئینسازی و فیزیک پیش مبحث حرکت دایرهای مطالعه شده است. در روز دوشنبه موارد فوق در بین ساعت 5 تا 6 بعدازظهر مرور شود.

این مراحل مرور باید در فواصل یک هفته بعد از آن، یک ماه بعد از آن، یک هفته و چهارماه بعد از آن یک ماه، دوباره تکرار شود تا آن مطلب به خوبی در ذهن ما ثبت شود. نمودار زیر اهمیت مرور با فواصل منظم و افزایشی را در به تعویق انداختن فراموشی نشان میدهد.

 2- مرور تستها:

تستها به دو دستهی کلی تست تحلیلی و تست زماندار تقسیم میشود که لازم است در فواصل بین مرورهای مباحث مطالعه شده، زده شوند. مثلاً بین مرور روز بعد و هفتهی بعد از آن، تست تحلیلی زده شود و مقدار دیگری تست تحلیلی نیز در فواصل مرور هفتهی بعد و مرور یک ماه بعد از آن انجام پذیرد. موقع تست زماندار نیز حدوداً بین مرور ماه بعد و مرور چهارماه بعد از آن میباشد. در هر بار تستزنی لازم است تستهای علامتدار قبلی نیز مرور شود.
قبل از هر آزمون آزمایشی، بهترین زمان مرور غلط و نزدههای آزمونهای آزمایشی قبلی است و پس از هر آزمون آزمایشی نیز مرور غلط و نزدههای همان آزمون لازم است.
 
3- واژگان، اصطلاحات، فرمولها، تاریخ ادبیات نیز باید در فواصل منظم و افزایشی مانند یک روز بعد، سه روز بعد، هفت روز بعد؛ پانزده روز بعد و سی روز بعد مرور شود و در هر مرحله، اگر آن واژگان یا اصطلاحات فراموش شد، دوباره در مراحل پنجگانهی حفظ قرار گیرد.
شهرام سروری / مشاور تحصیلی
برگرفته از سایت گزینه 2

مهارت‌های مهار استرس

استرس،حقیقتی در زندگی است كه هیچ كس نمی‌تواند از آن اجتناب كند.استرس در واقع یك تعبیری است كه فرد باید خود را با آن سازگاركند.بنابراین هر موقعیت جدی یا تغییری در زندگی كه به طریقی نیاز سازگاری را مطرح می‌كند،می‌تواند موجب استرس شود.برخی از این تغییرات،كوچك و جزئی است و سازگاری چندانی را نمی‌طلبد ولی برخی دیگر تغییرات بزرگی را در زندگی بوجود آورده و مستلزم تلاش زیادی برای سازگاری مجدد هستند.شما درباره طرز برخورد با استرس چه می‌دانید؟

برای استرس،تعاریف گوناگونی ارائه شده كه به دو نمونه اشاره می‌كنیم:

در تعریف اول،استرس بر انگیخته‌ای ذهن و بدن در پاسخ به الزاماتی است كه به آن تحمیل شده است بنابراین برانگیخته‌گی یك بخش اجتناب ناپذیر است و انسان‌ها در بیشتر اوقات با درجه‌ای از برانگیختگی فكر،احساس و عمل روبه روهستند.

در تعریف دوم،استرس،ارتباطی خاص میان شخص و محیط است كه فرد آن را فراتر از منابع خود ارزیابی كرده و بهزیستی وی را به مخاطره می‌اندازد.

*عوامل استرس زا 

استرس‌ها از منابع گوناگونی سرچشمه گرفته و شامل عوامل اجتماعی،فیزیولوژیك،محیطی و روانشناختی هستند.عوامل اجتماعی مجموعه‌ای از عوامل زندگی روزمره مانند فشار‌های كاری و خانوادگی و مشكلات اجتماعی و اقتصادی مثل فقر هستند كه موجب استرس می‌شوند.عوامل محیطی شامل ترافیك،آلودگی هوا و سوانح و بلا‌ها هستند.عوامل فیزیولوژیك شامل تغییرات جسمی در دوران نوجوانی،تغذیه ضعیف،خواب  بد و شیوه‌ی واكنش بدن به تهدیدات محیطی است ودر نهایت،آخرین منبع استرس از خود فرد سر چشمه می‌گیرد كه شامل احساس و دیدگاه فرد درباره خود،نگرش‌های وی نسبت به دیگران و تفسیرها و ارزیابی‌های وی از موقیعت‌ها و حوادث و رفتار دیگران است.

*مقابله با استرس

اگرچه استرس در زندگی همه انسان‌ها وجود دارد و یك حقیقت اجتناب ناپذیر در زندگی  محسوب می‌شود ولی واكنش افراد نسبت به آن بسیار متفاوت است.دلیل این تفاوت،در نوع مقابله است.كسانی كه هنگام رو یاروئی با استرس،از مقابله صحیح و سازگارانه استفاده می‌كنند،شدیدترین استرس‌ها را نیز با موفقیت پشت سر می‌گذارند ولی كسانی كه مقابله ناسازگار،ناكارآمد و مضر دارند،توان رویارویی با كوچكترین استرس را نیز ندارند.مقابله در برگیرنده تلاش‌ها و كوشش‌های شناختی و رفتاری است كه برای مدیریت  عوامل بیرونی و درونی تنش‌زا و فراتر از منابع شخصی صورت می‌گیرد و هدف آن از بین بردن،برطرف كردن،به حداقل رساندن و یا تحمل استرس است.این تلاش‌ها یا به صورت انجام فعالیت یا كاری است و یا به شكل فعالیت ذهنی یا روانی است.مقابله با استرس شامل مراحل گوناگونی است و افراد در رویارویی با موقیت‌های دشوار از چند مرحله می‌گذرند:

* ارزیابی عامل استرس‌زا:

در این مرحله ،فرد بر اساس دانش خود نسبت به موقیت تصمیم گیری می‌كند.اگر موقعیت نا مربوط یا بی اهمیت قضاوت شود،فرایند مقابله پایان یافته است اما اگر مهم و تهدید‌كننده محسوب شود فرایند مقابله با استرس ادامه می‌یابد. بعد از این ارزیابی، فرد منابع خود را برای مقابله با استرس ارزیابی می‌كند.این ارزیابی تحت تأثیر تجارت قبلی فرد در موقعیت‌های مشابه و باور‌های بنیادین وی درباره خود و منابع شخصی و محیطی قرار می‌گیرد. نكته مهم در این ارزیابی میزان كنترل است كه فرد تصور می‌كند بر موقعیت دارد. هرچه این كنترل كم‌تر ادراك شود، موقعیت تهدید كننده‌تر درك خواهد شد و احتمال ابتلا به بیماری‌های جسمی و روانی افزایش خواهد یافت.

* مقابله با استرس:

فرد در این مرحله اعمالی را كه مناسب به نظر می‌رسد،انجام می‌دهد.این اعمال می‌تواند سازگار یا نا سازگار باشد. مقابله سازگار،مقابله‌‌ای است كه به فرد كمك می‌كند تا با حوادث استرس‌آور به طور مؤثر مقابله كندوكسانی كه در هنگام استرس، از مقابله‌های سازگارانه استفاده می‌كنند،شدیدترین استرس‌ها را نیز باموفقیت پشت سر می‌گذارند پریشانی و تشویش خویش را به حداقل برساند. مقابله سازگار، در بهزیستی روان شناختی فرد، سلامت جسمی،مولد بودن و رضایت از زندگی و رشد شخصیتی،نقش دارد. مقابله ناسازگارانه نه تنها استرس را برطرف نمی‌كند ویا به حداقل نمی‌رساند بلكه به پریشانی و تشویق غیر ضروری نیز می‌انجامد. برای مثال خانمی كه در مقابل استرس ناشی از رفتار همسرش، فقط به سرزنش خود و یا دیگران برای مشكلاتی كه با آن روبه رو است می‌پردازد، نه تنها استرس خود را كاهش نمی‌دهد بلكه به تشویق و پریشانی خود می‌افزاید زیرا فقدان اقدامات عملی و سازنده موجب می‌شود كه محرك‌‌های استرس‌زا همچنان وجود داشته باشند ولی توانایی شخص برای مقابله با استرس رشد نكند. از طرف دیگر، سرزنش و ملامت خود و دیگران بر ارزیابی وی از منابع درونی و محیطی برای بر طرف كردن استرس تأثیر می‌گذارد و موجب می‌شود كه فرد احساس درماندگی كرده و فكر كند كه هیچ كنترلی بر موقعیت خویش ندارد.

*انواع مقابله با استرس

درباره انواع مقابله با استرس، طبقه بندی‌های گوناگونی ارائه شده كه یكی از معروف‌ترین آنها،تقسیم انواع مقابله به دو دسته اصلی مقابله مسأله مدار و مقابله هیجان‌مدار است.مقابل‌های هیجان مدار، مقابل‌هایی هستند كه هدف آن آرام سازی خود و دست یافتن به آرامشی است كه استرس آن را بر هم زده است. فرد در هنگام استرس هیجان‌های منفی بسیاری را تجربه می كند كه مانع از تفكر و تصمیم گیری صحیص برای مسأله و بر طرف كردن آن می‌شود. بنابراین این نوع سبك مقابله از اهمیت بسیاری بر خوردار است. نمونه‌هایی از این مقابله عبارت‌اند از: آرام سازی خود، درد دل كردن با اطرافیان، ابراز محدود عواطف (مانند گریه كردن) و گفتگوی درونی مثبت.

در مقابله مسأله مدار، فرد سعی می‌كند برای برطرف كردن استرس یا به حداقل رساندن آن كار یا فعالیتی انجام دهد و فعالیت وی معطوف به هدف است.نمونه‌هایی از این مقابله عبارت‌اند از: مهارت‌های حل مسأله، فكر كردن در مورد استرس،  برنامه ریزی، كنار گذاشتن فعالیت غیر ضروری تمركز به استرس، راهنمایی و مشورت گرفتن از دیگران و جستجوی اطلاعات.

نكته مهم آن است كه این دو نوع سبك مقابله می‌توانند مكمل یكدیگر باشند یعنی ابتدا با سبك هیجان مدارانه خود را آرام كنید و سپس با مقابله‌های مسأله مدار سعی كنید تا بر استرس فایق شوید.

ثبت نام دانشگاه آزاد

 

معاون اجرایی مرکز آزمون دانشگاه آزاد اسلامی از تعیین زمان ثبت نام آزمون سراسری این دانشگاه خبر داد و گفت: ثبت نام داوطلبان کنکور سراسری رشته های پزشکی و غیرپزشکی دانشگاه آزاد از دوشنبه سوم اسفند به مدت 13 روز آغاز می شود.

محمدرضا مهراد فر با بیان این مطلب افزود: ثبت نام داوطلبان کنکور سراسری دانشگاه آزاد اسلامی در دو بخش پزشکی و غیر پزشکی از سوم تا 15اسفند ماه صورت خواهد گرفت.

وی افزود: متقاضیان و داوطلبان کنکور سراسری دانشگاه آزاد اسلامی باید برای شرکت در این آزمون دفترچه راهنمای ثبت نام و کارت اعتباری را از مراکز پستی در سراسر کشور دریافت کنند و از طریق پایگاه الکترونیکی مرکز آزمون دانشگاه آزاد http://www.azmoon.org نسبت به ثبت نام اقدام کنند.

معاون مرکز آزمون دانشگاه آزاد درباره زمان برگزاری کنکور سراسری این دانشگاه گفت: آزمون رشته های غیرپزشکی 17و 18 تیر و آزمون رشته های پزشکی اول مرداد برگزار می شود.

در کنکور سال گذشته دانشگاه آزاد اسلامی بیش از 800 هزار داوطلب شرکت کرده بودند.

ثبت نام کنکور سراسری دانشگاهها و موسسات آموزش عالی وابسته به وزارت علوم در آذر ماه صورت گرفت که در این آزمون یک میلیون و 287 هزار و 390 نفر ثبت نام کردند.

برنامه امتحانات جبرانی اسفد1388

جزئیات جرائم متخلفان کنکورها/ محرومیت، جزای نقدی و حبس در انتظار متخلفان

معاون سازمان سنجش جزئیات قانون رسیدگی به تخلفات و جرائم در کنکورها را تشریح کرد و گفت: تخلف در آزمونهای سراسری بر اساس قانون موجب جرائمی از قبیل محرومیت، جزای نقدی، حبس برای داوطلبان متخلف و لغو مجوز موسسات آموزشی متخلف می شود.

این موارد تخلف محسوب می شود

دکتر حسین توکلی بیان این مطلب افزود:

 بر اساس ماده 5 قانون رسیدگی به تخلفات و جرائم در آزمونهای سراسری ارتکاب هرگونه عملی که موجب بی ‌نظمی در برگزاری آزمون شود یا همراه داشتن هرگونه وسیله غیرمجاز از قبیل وسایل ارتباط الکترونیکی و دستگاههای حافظه‌دار تخلف محسوب می شود. (بند الف ماده 5)

وی اضافه کرد: ارائه مدرک یا گواهی مجعول یا تصویر گواهی مجعول برای شرکت در آزمون، تبانی با داوطلبان یا افراد خارج از حوزه امتحانی یا دست‌اندرکاران آزمون از قبیل عوامل اجرایی و طراحان سئوال برای تخلف در آزمون و ثبت‌نام در آزمون با هویت مجعول یا شرکت در جلسه آزمون به جای داوطلب اصلی ارتکاب عمل خلاف مقررات است و داوطلب متخلف شناخته می شود. (بند ب ماده 5 و تبصره های 1 تا 3)

معاون سازمان سنجش استفاده از هرگونه وسیله غیرمجاز از قبیل وسایل ارتباط الکترونیکی و دستگاههای حافظه‌دار (بند ج ماده 5)، کمک به داوطلب خارج از ضوابط برگزاری آزمون جهت پاسخ به سئوالات (بند د ماده 5)، دسترسی غیرمجاز به اطلاعات مربوط به داوطلبان یا استفاده غیر مجاز از آنها (بند ه ماده 5)، هرگونه تغییر غیرمجاز سئوالات، اوراق و پاسخنامه‌های داوطلبان یا سایر مدارک و دفاتر مربوط به آزمون (بند و ماده 5)، افشای سئوالات آزمون یا تلاش در جهت دستیابی و افشای آن یا شرکت یا معاونت در این امر قبل یا حین برگزاری آزمون به هر نحو (بند ز ماده 5)، خرید یا فروش سئوالات آزمون یا پاسخ آنها یا شرکت یا معاونت در این امر قبل یا حین برگزاری آزمون اعم از اینکه سئوالات یا پاسخ آنها واقعی یا غیرواقعی باشد (بند ح ماده 5) را از دیگر موارد ماده 5 قانون رسیدگی به تخلفات و جرائم در آزمونهای سراسری دانست و تاکید کرد افرادی که چنین اعمالی را مرتکب شوند متخلف شناخته می شوند.

جرائم متخلفان در کنکورهای سراسری

دکتر توکلی با تاکید بر اینکه بر اساس ماده 6 این قانون هیئت های رسیدگی به تخلفات صلاحیت صدور حکم برای تخلفات در آزمونهای سراسری را دارند به جزئیات مجازاتهای متخلفان اشاره کرد و به مهر گفت: ارتکاب هرگونه عملی که موجب بی‌نظمی در برگزاری آزمون شود یا همراه داشتن هرگونه وسیله غیرمجاز از قبیل وسایل ارتباط الکترونیکی و دستگاههای حافظه‌دار موجب اخطار کتبی با درج در پرونده داوطلب و اعلام به مراجع ذیربط یا محرومیت از گزینش در آزمون همان سال خواهد شد. (بند الف ماده 6)

معاون سازمان سنجش درباره متخلفانی که هرگونه عمل خلاف مقررات که آزمون داوطلب را از نظر علمی خدشه دار سازد از قبیل ارائه مدرک یا گواهی مجعول یا تصویر گواهی مجعول برای شرکت در آزمون، تبانی با داوطلبان یا افراد خارج از حوزه امتحانی یا دست‌اندرکاران آزمون از قبیل عوامل اجرایی و طراحان سوال برای تخلف در آزمون، ثبت‌نام در آزمون با هویت مجعول یا شرکت در جلسه آزمون به جای داوطلب اصلی و استفاده از هرگونه وسیله غیرمجاز از قبیل وسایل ارتباط الکترونیکی و دستگاههای حافظه‌دار را مرتکب شوند اعلام کرد: محرومیت از گزینش علمی در آزمون همان سال و ابطال قبولی داوطلب در همان سال و محرومیت از شرکت در آزمون از یک تا ده سال بعد از جرائمی است که برای این دسته از متخلفان در نظر گرفته می شود. (بند ب ماده 6)

وی تاکید کرد: آراء هیئت‌های بدوی جز در مورد مشمولان بند (الف) ماده (6) این قانون قابل تجدید نظر خواهی در هیئت تجدید نظر رسیدگی به تخلفات در آزمونها است.

معاون سازمان سنجش با اشاره به ماده 7 این قانون ادامه داد: کمک به داوطلب خارج از ضوابط برگزاری آزمون جهت پاسخ به سئوالات، دسترسی غیرمجاز به اطلاعات مربوط به داوطلبان یا استفاده غیر مجاز از آنها، هرگونه تغییر غیرمجاز سئوالات، اوراق و پاسخنامه‌های داوطلبان یا سایر مدارک و دفاتر مربوط به آزمون، افشای سئوالات آزمون یا تلاش در جهت دستیابی و افشای آن یا شرکت یا معاونت در این امر قبل یا حین برگزاری آزمون به هر نحو و خرید یا فروش سئوالات آزمون یا پاسخ آنها یا شرکت یا معاونت در این امر قبل یا حین برگزاری آزمون اعم از اینکه سئوالات یا پاسخ آنها واقعی یا غیرواقعی باشد بر اساس ماده 7 قانون رسیدگی به تخلفات و جرائم در آزمونهای سراسری، هیئت‌های رسیدگی متهم را برای رسیدگی و اعمال جزای نقدی از ده میلیون (000/000/10) ریال تا یک میلیارد (000/000/000/1) ریال یا حبس از یک تا پنج سال یا هر دو مجازات به محاکم دادگستری معرفی می کند.

وی ادامه داد: بر اساس ماده 8 این قانون نیز ارتکاب هر یک از اعمال موضوع ماده (5) چنانچه در قالب عضویت در یک گروه یا شبکه باشد موجب تشدید مجازات می‌شود و تشکیل دهنده و سرکرده گروه یا شبکه به حداکثر مجازات محکوم می شودد. مجازات هر یک از اعضاء که در ارتکاب تخلفات و جرایم فوق دخالتی نداشته باشند حسب مورد حداقل مجازات ذکر شده برای مرتکب است.

توکلی ادامه داد: بر اساس ماده 9 این قانون رسیدگی در هیئت‌های رسیدگی به تخلفات در آزمون‌ها مانع از رسیدگی برابر سایر قوانین جزایی یا رسیدگی در هیئت‌های رسیدگی به تخلفات اداری یا هیئت‌های انتظامی اعضای هیئت علمی یا کمیته‌های انضباطی دانشجویان نیست و مرتکب علاوه بر مجازات مندرج در مواد (6) و (7) این قانون به مجازات مقرر در سایر قوانین و مقررات محکوم می شود.

معاون سازمان سنجش به مهر گفت: بر اساس ماده 10 این قانون در صورت محکومیت قطعی فردی به یکی از مجازاتهای مندرج در این قانون به استثنای مجازات مندرج در بند (الف) ماده (6)، هیئت رسیدگی به تخلفات در آزمون‌ها قبولی وی در آزمون را ابطال می کند. در این صورت موسسه آموزشی مربوط از صدور و اعطای هرگونه گواهی یا مدرک به وی خودداری خواهد کرد و چنانچه گواهی فارغ‌التحصیلی به وی اعطاء شده باشد وزارت علوم، تحقیقات و فناوری یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا وزارت آموزش و پرورش یا دانشگاه آزاد اسلامی ملزم به ابطال آن گواهی خواهند بود.

وی ادامه داد: بر اساس ماده 11 این قانون چنانچه با بررسی‌های فنی و علمی، بین نمرات و رتبه اکتسابی داوطلبی و سوابق تحصیلی وی مغایرتهای غیرمتعارف مشهود و اساسی از قبیل عدم تطابق معدل دیپلم و دوره پیش‌دانشگاهی با رتبه و نمره اکتسابی در آزمون وجود داشته باشد با تأیید هیئت‌های بدوی رسیدگی به تخلفات در آزمون‌ها از داوطلب در یک یا چند درس عمومی و اختصاصی امتحان مجدد به عمل می‌آید. تعیین وضعیت نهایی آزمون این داوطلب، بر اساس نتایج حاصل از امتحان مجدد بر عهده هیأت بدوی است.

موسسات یا آموزشگاههای متخلف هم مجازات می شوند

توکلی با اشاره به ماده 12 قانون رسیدگی به تخلفات و جرائم در آزمونهای سراسری به مهر گفت: هر موسسه یا آموزشگاه علمی و آموزشی که برای افزایش آمادگی داوطلبان شرکت در آزمون‌های مورد بحث این قانون فعالیت می‌کند چنانچه در تخلفات ماده (5) مشارکت داشته باشد مجوز تاسیس آن لغو می‌شود و مدیران مسئول آنها علاوه بر محرومیت دائمی از تاسیس و اداره این گونه مراکز به مجازات‌های پیش‌بینی شده در این قانون و سایر قوانین محکوم می‌شوند و چنانچه موسسه یا آموزشگاه فاقد مجوز باشد مجازات مدیران مسوول آنها حداکثر مجازات مندرج در ماده (6) است.

وی تاکید کرد: البته در مورد آموزشگاههایی که فاقد مجوز باشند علاوه بر اقدام مراجع قانونی ذیربط مدعی‌العلوم نیز می‌تواند راساً نسبت به اعلام جرم و پیگیری تخلفات آنان اقدام کند.

آشنایی با مهندسی مواد (متالوژی)

مقدمه

امروزه دوره‌های رشد و پیشرفت دانش بشری را بر اساس نحوه به كارگیری فلزات و مواد تقسیم‌بندی می‌كنند. شناخت خواص، توزیع و نحوه استخراج و كاربرد مواد گوناگون در صنایع به همراه تولید مواد مركب و الكترو سرامیکها و حفاظت و شكل‌دهی آنها محدوده مهم، وسیع و پر كاربردی از دستاوردهای دانش بشری را شامل می‌گردد كه هم اكنون به عنوان دانش مهندسی مواد شناخته می‌شود.

تحولات سریع و وسعت تحقیقات و بازدهی بالا، این دانش را در زمره مهمترین علوم استراتژیك قرار داده و یكی از ملاكهای توسعه یافتگی جوامع بر اساس رشد و پیشرفت تكنولوژیك در این علم محسوب می‌شود.

تعریف

مهندسین مواد دست اندر كار استخراج، توسعه دادن، عمل آوردن، و امتحان كردن موادی هستند كه در تولیدفراورده های گوناگون، از چیپهای كامپیوتری و صفحات تلوزیون گرفته تا چوب گلف به كار میروند.آنها با فلزات، سرامیكها، مواد پلاستیكی، نیمه هادیها، و تركیباتی از موادی كه به آنها كامپوزیت (مواد مركب) می‌گویند، برای بوجود آوردن موادی كه دارای خصوصیات خاص مكانیكی، الكتریكی و شیمیائی باشند كار میكنند. از جمله كارهای آنها انتخاب مواد برای كاربردهای جدید نیز میباشد  .

امروزه پیشرفتهای جدیدی در مهندسی مواد حاصل شده كه به مهندسین این امكان را میدهد تا مواد را به روشهای گوناگونی به كار برند. بعنوان مثال ، مهندسین مواد با استفاده از فرایندهای پیشرفته ، الكترونها و نوترونها به توانائی تولید مواد در سطح اتمی دست یافته اند و نیز قادر به شبیه سازی خصوصیات مواد و اجزای آنها توسط رایانه شده اند  .

مهندسین مواد متخصص در فلزات را مهندسین فلزات و متخصص در سرامیك را مهندسین سرامیك گویند. اكثریت مهندسین فلزات (متالوژی) در یكی از سه شاخه اصلی یعنی استخراج یا شیمیائی ، فیزیكی و یا فرایند كار میكنند  .

متالوژیستهای استخراج با جدا كردن فلزات از سنگهای معدنی و پالایش وآلیاژ سازی آنها برای بدست آوردن فلزات مفید سر و كار دارند. متالوژیستهای فیزیكی طبیعت ، ساختار و خصوصیات فیزیكی فلزات و آلیاژهای آنها را بررسی كرده و در روشهای تبدیل آنها به محصولات نهائی مورد استفاده قرارمیدهند. متالوژیستهای فرایند ، روشهای فلزكاری مانند ریخته گری ، كوبیدن ، گرد كردن و شكل دهی را بوجود آورده و توسعه میدهند. مهندسین سرامیك مواد سرامیكی را تولید كرده و روشهای تبدیل آنها را به فراورده های مفید ایجاد میكنند. سرامیك به تمامی مواد غیر آلی و غیر فلزی كه عموما در روند تبدیل نیاز به حرارتهای بالا دارند گفته می شود .مهندسین سرامیك بر روی موادی گوناگون از شیشه آلات گرفته تا قطعات اتومبیل و هواپیما ،‌ خطوط ارتباطی فیبر نوری ، كف پوش و عایقهای الكتریكی كار می كنند.

گرایشها و کاربرد

در حال حاضر رشته مهندسی مواد در سطح دانشگاه‌های ایران در مقطع کارشناسی در سه گرایش دانشجو می‌پذیرد که عبارتند از: متالورژی استخراجی، متالورژی صنعتی و سرامیک که در زیر با آنها آشنا می شویم.

گرایش متالورژی استخراجی

گرایش متالورژی استخراجی یکی از زیرمجموعه های رشته مهندسی مواد است. کشور ایران جزء معدود کشورهای جهان بشمار می رود که دارای معادن متنوع و غنی از فلزات است. با وجود این مزیت نسبی، متأسفانه هنوز ما نتوانسته ایم به جایگاه واقعی خود در تولید فلزات در جهان برسیم. در ایران در حال حاضر فقط فلزاتی نظیر آهن، مس، سرب، روی و آلومینیوم بصورت انبوه تولید می شود. هنوز ما وارد کننده فلزاتی نظیر تیتانیم، منیزیم، کبالت و … هستیم. حتی باید اشاره کرد که بحث روز ایران در رابطه با غنی سازی اورانیم، با وجود معادن حاوی اورانیم اخیراً مورد توجه قرار گرفته، که یک بحث کاملاً متالورژیکی است. در حقیقت باید از متخصصین امر استخراج فلزات بعنوان متولیان تولید فلز اورانیم نام برد. بنابراین دیر یا زود ایران باید تولید دیگر فلزات مهم صنعتی و استراتژیک را آغاز کند. این مسئله جز با کمک نیروهای متخصص امکان پذیر نیست.

در این رشته به هیچ وجه در مورد معدن کاری و استخراج معادن بحث نمی شود. این جزء مواردی است که به فارغ التحصیلان رشته مهندسی معدن مربوط می شود. بلکه کار فارغ التحصیلان این رشته هنگامی آغاز شده که سنگ معدن حاوی فلز در محل کارخانه تحویل گرفته می شود.

در این گرایش دانشجویان، اصول و مبانی علمی استخراج فلزات را آموزش می بینند. در کنار آموزش فناوریهای متداول تولید فلزات، روشهای نوین تولید فلزات نیز تدریس می شود.

از دیگر زمینه هایی که در این گرایش آموزش داده می شود میتوان به خوردگی و از بین رفتن فلزات و روشهای جلوگیری از آن و روشهای پوشش دهی فلزات اشاره کرد. گفتنی است که در حال حاضر ??% از درآمد ناخالص ملی کشور آمریکا بواسطه مسئله خوردگی انواع سازه ها، اتومبیلها، صنایع و …. تلف می شود. این نشان دهنده اهمیت علم خوردگی فلزات است. همچنین با عملیات خاص میتوان در سطح فلزات، پوششهای خاصی ایجاد کرد که خصوصیات سطحی فلزات را بطور چشمگیری بهبود داد. بعنوان مثال میتوان با ایجاد پوششهای خاص سختی سطح فلزات را تا پانزده برابر افزایش داد. یا با ایجاد پوششهای مناسب در سطح فلزی مثل آهن، آنها را در محیطهای خورنده ای مثل اسید سولفوریک به راحتی بکار برد. دانشجویان جزء مواردی که در این رشته با آن آشنا می شوند خوردگی و روشهای جلوگیری از آن و علم پوشش دهی فلزات است.

گرایش متالورژی صنعتی

رشته متالورژی صنعتی یکی از زیر مجموعه‌های رشته مهندسی مواد است. در مهندسی مواد شناخت ساختار مواد و خواص آن و شناخت ارتباط بین این ساختار و خواص در جهت افزایش زمینه‌های کاربردی و طراحی مواد نو و ترکیبات جدید از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

 

با توجه به نام و محتوای این رشته ملاحظه می‌شود که در این رشته از علم شناخت فلزات و آلیاژها در جهت کاربردهای صنعتی استفاده می‌شود. علم متالورژی که یکی از شاخه‌های علم مواد می‌باشد در زمینه طراحی و تولید آلیاژهای صنعتی کاربرد دارد. کلیه قطعات مکانیکی که در صنایع مختلف بکار می‌رود از فلزات و آلیاژهای گوناگونی ساخته شده اند. انواع فولادها و چدن‌های آلیاژی، آلومینیم و آلیاژهای آن، مس، منیزیم، روی و سایر فلزات به‌طور وسیع در ساخت انواع قطعات صنعتی مورد مصرف قرار می‌گیرند. این قطعات در صنایع مختلف به‌خصوص صنایع خودروسازی، هوا- فضا، هواپیماسازی، پتروشیمی، صنعت نفت و گاز، ساختمان، سازه‌های فضایی، حمل‌ونقل، صنایع نظامی به‌کار می‌روند.

زمینه‌های کاربردی جدید:

رشته متالورژی صنعتی علاوه بر کاربردهای متداول که در صنایع گوناگون دارد در جهت طراحی و تولید مواد پیشرفته به‌سرعت در جهان در حال توسعه می‌باشد. مواد مغناطیسی نو با خواص برتر، استفاده از مواد مرکب (کامپوزیت) پایه فلزی‌، ساخت مواد پیشرفته از طریق ترکیبات بین‌فلزی، ‌استفاده از آلیاژهایی که می‌توانند جایگزین اعضای بدن انسان شوند، ایجاد آلیاژهای سبک جهت تولید قطعات حساس، ‌طراحی و تولید آلیاژهایی که در دماهای بالا به‌کار می‌روند،‌ طراحی آلیاژهایی که در شرایط ویژه و سخت کاربرد دارند مثال‌هایی از کاربرد رشته متالورژی صنعتی در تولید مواد پیشرفته می‌باشد. در سال‌های اخیر رشته‌هایی مانند مواد زیستی و نانوتکنولورژی مورد توجه بسیاری از محافل علمی، تحقیقاتی و صنعتی جهان قرار گرفته است که رشته متالورژی صنعتی می‌تواند نقش اساسی در جهت توسعه این‌گونه مواد پیشرفته ایفا نماید. دراین راستا در ایران و به‌خصوص دانشگاه علم و صنعت ایران در سال‌های اخیر تحقیقات علمی گسترده‌ای صورت گرفته است و دانشکده مهندسی مواد و متالورژی به عنوان قطب علمی مواد پیشرفته کشور شناخته شده است. پژوهش و تحقیقاتی که در این رشته و با همکاری با سایر مراکز علمی جهان صورت می‌گیرد در قالب مقالات علمی در معتبرترین مجلات جهان به‌چاپ می‌‌رسد.

گرایش سرامیک

رشته سرامیک یکی از زیر مجموعه‌های رشته مهندسی مواد است. وظیفه اصلی یک مهندس مواد در ابتدا شناخت ساختمان مواد و خواص آن و شناخت ارتباط بین این ساختار و خواص است و در مواردی دیگر با توجه به نیاز کاربردی که وجود دارد مواد جدید و ترکیبات جدید را طراحی نماید.

اما رشته سرامیک به عنوان یک زیر شاخه رشته مواد چیست؟

در ابتدا با شنیدن نام سرامیک هر انسانی به یاد ظروف سفالین می‌افتد و بسیاری فکر می‌کنند که رشته مهندسی سرامیک یک رشته هنری است و گروهی دیگر این تصور را دارند که این رشته محدود به ساخت محصولاتی چون ظروف سفالین، کاشی یا چینی می‌باشد. اما نکته قابل توجه در رابطه با این شاخه از علم مواد این است که با شناخت و ورود دست‌آوردهای آن به دنیای صنعت یک مرحله جدید و یک تحول بزرگ پدید آمد. این شاخه که بسیار هم جوان است ‌سبب شد تا تحول بزرگی درصنایع فضا، الکترونیک، اپتیک، پزشکی و بسیاری از علوم دیگر پدید آید.

بطور کلی اگر تعریفی از سرامیک به شکل ساده و ابتدایی بدهیم باید بگوییم که مواد سرامیک عبارتند از مواد معدنی غیرفلزی. کافی است که به اطراف خود نگاه کنید، هر آنچه که جزء مواد آلی (مانند پلاستیک، چوب و لاستیک)و فلزی نباشد سرامیک است. پس می‌بینیم که در دنیای کنونی سرامیک‌ها ما را محاصره نموده‌اند. شیشه‌ها از جمله شیشه‌های ساختمانی، اپتیک، فیلترهای بسیار دقیق اپتیکی، مصالح ساختمانی از جمله سیمان، کاشی،‌ چینی بهداشتی، نسوزها و کلاهک‌ها و پوشش‌ بیرونی موشک‌های فضاپیما و قطعات اصلی کامپیوتر‌ها، اجزای درونی قطعات الکترونیک از جمله Ic ها، خازن‌ها،‌ مقاومت‌ها،‌ ایمپلانت‌ها و بسیاری از قطعاتی که جایگزین اعضای بدن انسان می‌شود، فروالکتریک‌ها، فری مغناطیس‌ها و فوق‌هادی‌ها و بسیاری کاربردها و مواد دیگر که همه و همه مدیون شناخت و بوجود آمدن رشته سرامیک است. در سال‌های اخیر رشته‌هایی مانند مواد زیستی و نانوتکنولوژی مورد توجه بسیاری از محافل علمی، تحقیقاتی و صنعتی جهان قرار گرفته است که رشته سرامیک با دوشاخه بایو سرامیک‌ها و نانو سرامیک‌ها در این رشته‌ها مطرح می‌باشد.

به طورکلی سرامیک‌ها به دو دسته سنتی و مدرن تقسیم می‌شوند. در ایران به شکل عمده صنعت سرامیک متمرکز بر تولید سرامیک‌های سنتی است که شامل صنایع شیشه،‌ چینی،‌ کاشی،‌سیمان،‌ نسوز و … بوده است. امکان ادامه تحصیل در این رشته تا مقطع دکترا درداخل کشور وجود دارد، وضعیت ادامه تحصیل در دانشگاه‌های خارج از کشور نیز در این رشته بسیار مطلوب می‌باشد و این رشته بسیار مورد توجه جوامع صنعتی و دانشگاهی جهان است.

از دیدگاه وضعیت بازار کار،‌ با توجه به رشد قابل توجهی که این صنعت در ایران داشته و دارد، بازار کار مناسبی را می‌توان برای آن متصور شد. هر چند با ظرفیت قابل ملاحظه‌ای که سالانه در این رشته جذب دانشگاه‌ها می‌شوند تا حدودی از قطعیت این سخن کاسته می‌شود. نزدیکی این شاخه از مهندسی با رشته‌های فیزیک و شیمی بیش از تمامی رشته‌هاست و بسته به شاخه‌های خاص به هر یک از دو رشته فیزیک و شیمی کاربردی نزدیک می‌شود. دانش‌آموزانی که علاقمند به درک عمیق‌تر علل پدیده‌های رفتاری مواد مختلف و یافتن کاربردهای نوین و طراحی مواد جدید متناسب با نیازهای روزافزون بشری می‌باشند و به طور کلی علاوه بر داشتن علایق مهندسی خود را به علوم نیز نزدیک حس می‌کنند، می‌توانند در این رشته موفق باشند.

درهرحال کشور ما دارای خلاء های بسیاری برای محصولات و شاخه‌های جدید و نوین سرامیکی است.همگام با توسعه همه جانبه کشورنیاز فراوانی به مهندسان و دانشمندان تحصیل کرده در این رشته وجود خواهد داشت و هر فرد متخصص با دارا بودن جدیت، اعتماد به نفس و پشتکار می‌تواند بازار کاری مناسبی برای خود پدید آورد.

مهندسی مواد در ایران

بخش مهندسی مواد دانشكده مهندسی دانشگاه شیراز اولین دانشکده ای بود که در سال 1351 با پذیرش دانشجو در مقطع كارشناسی ارشد آغاز به فعالیت نمود پس از گسترش نسبی در سال 1353 اولین گروه از دانشجویان كارشناسی را پذیرفت. بعد از آن پس از انقلاب فرهنگی، با بازگشایی دانشگاه ها، چند دانشگاه دیگر نیز این گروه مهندسی را راه اندازی کرده و مقطع کارشناسی ارشد این رشته را پایه گذاری کردند.

آشنایی با مهندسی شیمی

مقدمه

آیا تصور می‌كنید كه مهندسی شیمی؛ یعنی حفظ فرمول‌های ریز و درشت و كار در آزمایشگاه‌های شیمی؟ آیا فكر می‌كنید كه دانشجویان این رشته باید شیفته علم شیمی باشند؟ اصلاً هیچ فكر كرده‌اید كه چرا فقط داوطلبان گروه ریاضی و فنی می‌توانند وارد این رشته شوند؟ آیا می‌دانید كه مهندسی شیمی زائیده ضرورت و نیاز صنعت مكانیك، الكترونیك و عمران است؟ برای مثال به مرور زمان صنعت به مهندس مكانیكی احتیاج پیدا كرد كه از تحولات و فرآیند‌های شیمیایی اطلاع داشته باشد و بتواند دستگاه‌هایی را طراحی كند كه در آنها فرآیندهای شیمیایی اتفاق می‌افتد.در نتیجه شروع به تربیت مهندسین مكانیكی كرد كه بیش از معمول تحصیل كردگان این رشته از علم شیمی مطلع باشند. و این دسته از متخصصان،‌ همان مهندسین شیمی هستند.این رشته‌ با 9 گرایش‌ صنایع‌ غذایی‌، صنایع‌ شیمیایی‌ معدنی‌، صنایع‌ گاز، صنایع‌ پتروشیمی‌، صنایع‌ پلیمر، صنایع پالایش، طراحی‌ فرآیندهای‌ صنایع‌ نفت‌، بهره‌برداری‌ از منابع‌ نفت‌ و شیمیایی‌ سلولزی‌؛ یكی‌ از رشته‌های‌ گسترده‌ دانشگاهی‌ است‌. البته‌ در دوره‌ كارشناسی‌ هر یك‌ از گرایش‌های‌ فوق‌، تنها 12 یا 13 واحد تخصصی‌ دارند و بیشتر واحدهایشان‌ مشترك‌ است‌. گرایش‌ صنایع‌ شیمیایی‌ معدنی‌ اكتشاف‌ و استخراج‌ مواد معدنی‌ به‌ رشته‌ معدن‌ باز می‌گردد، اما فرآورده‌های‌ مواد معدنی‌ در حیطه‌ مهندسی‌ شیمی‌ گرایش‌ شیمیایی‌ معدنی‌ قرار دارد. هر كارخانه‌ تولید مواد غیرآلی‌ مثل‌ سیمان‌، گچ‌، شیشه‌ نسوز و دیرگداز دارای‌ یك‌ فرآیند است‌؛ یعنی‌ از زمانی‌ كه‌ مواد اولیه‌ وارد كارخانه‌ می‌شود تا زمانی‌ كه‌ محصول‌ خارج‌ می‌گردد، فرآیندی‌ روی‌ آن‌ انجام‌ می‌گیرد كه‌ طراحی‌ این‌ فرآیند برعهده‌ مهندس‌ شیمی‌ صنایع‌ شیمیایی‌ معدنی‌ است. همچنین‌ تولید هر ماده‌ معدنی‌ مثل‌ كودهای‌ شیمیایی‌ معدنی‌، حشره‌كش‌ها، نمك‌ها، رنگ‌های‌ معدنی‌ و حتی‌ لعاب‌ روی‌ كاشی‌ها در حیطه‌ كار مهندس‌ شیمی‌ این‌ گرایش‌ قرار دارد.

تعریف و شرح

برای مهندسی شیمی به عنوان یكی از رشته های فنی كاربردی ، كه امروزه گسترش فراوانی پیدا كرده است، از سوی ارگانهای گوناگون تعاریف مختلفی ارائه شده كه در زیر به بعضی از آنها اشاره می شود.

انجمن مهندسین شیمی آمریكا مهندسی شیمی را به صورت زیر تعریف كرده است: «مهندسی شیمی عبارتست از كاربرد اصول علوم فیزیكی همراه با مبانی اقتصادی و روابط انسانی در زمینه هایی كه مستقیماّ به فرآیندها و دستگاههای لازمه مربوط می باشند و در آنها ماده به منظور تغییر در حالت، تركیب یا مقدار انرژی تحت عمل قرار داده شود.»

همچنین تعریف ستاد انقلاب فرهنگی ایران از مهندسی شیمی به صورت زیر می باشد:

«فن كاربرد علوم پایه در جهت پیاده نمودن فرآیندهای شیمیایی و فیزیكی در مقیاس صنعتی .»

بنابراین و با توجه به تعاریف فوق ، مهندسی شیمی را می توان تلفیقی از علوم گوناگون مانند ریاضی، شیمی و فیزیك دانست كه با در نظر گرفتن فاكتورهای اقتصادی، تولید صنعتی یك فرآورده از طریق فرآیند های شیمیایی و فیزیكی در مقیاس زیاد را طراحی و رهبری می كند.

با نگاهی دقیق تر می توان ویژگی ها و تواناییهای موجود در مهندسی شیمی را به طور خلاصه به صورت زیر دسته بندی كرد:

-شناخت و بررسی فرآیندهای فیزیكی و شیمیایی متوالی در مسیر تولید.

-طراحی سیستمها و دستگاههای مورد نیاز در این مسیر.

-بهینه كردن سیستم از نظر اقتصادی و كیفیت فرآورده ها و ..

به نظر می آید كه با توانایی های بالا، مهندسی شیمی می تواند كاربردهای فراوانی در عرصه های صنعتی و در زمینه های گوناگون داشته باشد. و حقیقت نیز چنین بوده و مهندسی شیمی كاربردهای بسیار زیادی در موارد مختلف دارد.

گرایشها و کاربردهایشان

گرایش‌ صنایع‌ پتروشیمی‌ :

وظیفه‌ مهندسی‌ پتروشیمی،‌ طراحی‌ دستگاه‌ها و فرآیند تولید مواد مختلف‌ از جمله‌ كودهای‌ شیمیایی‌، شوینده‌ها، فرآورده‌های‌ پلیمری‌ (مواد اولیه‌ پلاستیك‌ها، لاستیك‌ها و الیاف‌ مصنوعی‌) و مواد شیمیایی‌ (اسیدها، حلال‌ها) از نفت‌ و برش‌های‌ نفتی‌ است‌. دروس‌ تخصصی‌ دانشجویان‌ این‌ رشته‌ بیشتر در مورد كاتالیزورهای‌ صنعتی‌ است‌ كه‌ در رآكتورها به‌ كار می‌رود.

دروس تخصصی گرایش صنایع پتروشیمی :

فرآیندهای پتروشیمی، مقدمات و پالایش، مبانی و تكنولوژی پلیمر

گرایش‌ صنایع‌ گاز :

عمق‌ چاهی‌ كه‌ برای‌ استخراج‌ گاز زده‌ می‌شود، قطر لوله‌ای‌ كه‌ گاز را از چاه‌ به‌ پالایشگاه‌ یا از پالایشگاه‌ به‌ شبكه‌های‌ شهری‌ منتقل‌ می‌كند، نحوه‌ انتقال‌ گاز از چاه‌ به‌ پالایشگاه‌، نحوه‌ گرفتن‌ گازCO2 از این‌ ماده‌ (برای‌ جلوگیری‌ از خورده‌ شدن‌ لوله‌ها)، نحوه‌ شیرین‌ كردن‌ گاز ترش ( گاز اولیه‌ای كه از چاه استخراج می‌شود و قابل مصارف شهری و ... نیست) همه‌ در حیطه‌ فعالیت‌ یك‌ مهندس‌ شیمی‌ گرایش‌ گاز قرار دارد.

دروس تخصصی گرایش صنایع گاز :

انتقال و توزیع گاز، فرآیند گاز، مهندسی احتراق

گرایش‌ صنایع‌ پلیمر:

این‌ گرایش‌ تا سال‌ 1362 یكی‌ از گرایش‌های‌ مهندسی‌ شیمی‌ بود، اما در حال‌ حاضر به‌ عنوان‌ یك‌ رشته‌ مستقل‌ با دو گرایش‌ صنایع‌ پلیمری‌ و تكنولوژی‌ و علوم‌ رنگ‌ در دانشگاه‌ها و مراكز آموزش‌ عالی‌ ارائه‌ می‌شود. البته‌ هنوز در تعداد محدودی‌ از دانشگاه‌های‌ كشور، مهندسی‌ پلیمر یكی‌ از گرایش‌های‌ مهندسی‌ شیمی‌ است‌ و دانشجویان‌ این‌ گرایش‌ نهایتاً در یكی‌ از زمینه‌های‌ پلیمر مثل‌ فرایند شكل‌دهی‌ پلیمر یا طراحی‌ واحدهای‌ صنعتی‌ تولید پلیمر تبحر پیدا می‌كنند.

گرایش‌ شیمیایی‌ سلولزی‌ :

یك‌ مهندس‌ شیمی‌ گرایش‌ شیمیایی‌ سلولزی‌ در زمینه‌ تبدیل‌ چوب‌ به‌ كاغذ تخصص‌ دارد. به‌ همین‌ دلیل‌ نیز محل‌ تحصیل‌ دانشجویان‌ این‌ رشته‌ در دانشكده‌ فنی‌ پردیس 3 واقع‌ در استان‌ گیلان‌ ـ رضوان‌شهر (چوكا) می‌باشد. قسمت‌ عمده‌ چوب‌ از سلولز تشكیل‌ شده‌ است‌. همچنین‌ ضایعات‌ كشاورزی‌ مثل‌ پوست‌ برنج‌، سبوس‌ برنج‌ و ضایعات‌ برگ‌ درختان‌ دارای‌ مقادیر قابل‌ توجهی‌ سلولز است‌ كه‌ این‌ ضایعات‌ در بسیاری‌ از نقاط‌ به‌ عنوان‌ یك‌ عنصر مزاحم‌ سوزانده‌ شده‌ و باعث‌ آلودگی‌ محیط‌ زیست‌ می‌شود. اما امروزه‌ در كشورهای‌ دیگر از همین‌ ضایعات‌ برای‌ تولید یك‌ نوع‌ سوخت‌ به‌ نام‌ "اتانول‌" كه‌ در تركیب‌ با بنزین‌، سوخت‌ بسیار خوبی‌ است‌؛ استفاده‌ می‌شود. و در این‌ فرآیند مهندسین‌ شیمیایی‌ سلولزی‌ نقش‌ بسیار مهمی‌ را برعهده‌ دارند.

گرایش‌ صنایع‌ غذایی :

یكی‌ از كاربردهای‌ مهندسی‌ شیمی‌ در تولید مواد غذایی‌ و بخش‌های‌ صنایع‌ غذایی‌ مانند میكروبیولوژی‌ غذا، شیمی‌ غذا و كنترل‌ كیفی‌ صنایع‌ غذایی‌ است‌. برای‌ مثال‌ در سوپرماركت‌ها و فروشگاه‌ها، مواد غذایی‌ بیشتر به‌ حالت‌ كنسرو وجود دارد كه‌ تهیه‌ این‌ كنسروها با حفظ‌ اصول‌ ایمنی‌ و بهداشتی‌ نیاز به‌ یكسری‌ محاسبات‌ دارد كه‌ این‌ محاسبات‌ توسط‌ یك‌ مهندس‌ شیمی‌ صنایع‌ غذایی‌ انجام‌ می‌گیرد. همچنین‌ طراحی‌ دستگاه‌هایی‌ كه‌ فرآیند خشك‌ كردن‌ را انجام‌ می‌دهند مثل‌ غذاهای‌ بچه‌ كه‌ به‌ صورت‌ پودر تهیه‌ می‌شود و طراحی‌ دستگاه‌های‌ استریلیزه‌، پاستوریزه‌ و منجمدكننده‌ برعهده‌ متخصصین‌ همین‌ رشته‌ است.

دروس تخصصی گرایش صنایع غذایی :

میكروبیولوژی عمومی، شیمی مواد غذایی، میكروبیولوژی مواد غذایی، صنایع غذایی، بیوشیمی مواد غذایی، تغذیه وبهداشت

گرایش‌ پالایش‌ :

گرایش‌ پالایش‌ به‌ طراحی‌ پالایشگاه‌ها باز می‌گردد. یعنی‌ دانشجوی‌ این‌ گرایش‌، شیوه‌ طراحی‌ دستگاه‌هایی‌ مثل‌ برج‌های‌ تقطیر، دستگاه‌های‌ جداكننده‌ مایعات‌ از مایعات‌ و گازها از مایعات‌ را می‌آموزد؛ دستگاه‌هایی‌ كه‌ مشتقات‌ ئیدروكربنی‌ مثل‌ بنزین‌ و گازوئیل‌ و مواد سنگین‌تر مثل‌ قیر و شوینده‌ها را از نفت‌ خام‌ جدا ساخته‌ و به‌ دست‌ می‌آورد.

دروس تخصصی گرایش پالایش :

مهندسی احتراق، مهندسی پالایش، فرآیندهای پالایش

گرایش‌ بهره‌برداری‌ از منابع‌ نفت‌ :

مهندس‌ بهره‌برداری‌ از منابع‌ نفت‌ مهندسی‌ است‌ كه‌ راه‌ها و روش‌های‌ بهره‌برداری‌ بهینه‌ از مخازن‌ نفت‌ را ارائه‌ می‌دهد. در واقع‌ یك‌ مهندس‌ بهره‌برداری‌ از نفت‌ با توجه‌ به‌ نوع‌ مخزن‌ نفت‌ تعیین‌ می‌كند كه‌ به‌ یاری‌ كدام‌ یك‌ از روش‌های‌ موجود؛ تزریق‌ گاز، تزریق‌ آب‌، تزریق‌ مواد پلیمری‌ یا ازدیاد حرارت‌ می‌توان‌ نفت‌ را راحتتر و مقرون‌ به‌ صرفه‌تر بهره‌برداری‌ كرد. امروزه‌ اكثر مخازن‌ نفت‌ كشور ما دچار افت‌ فشار شده‌اند. به‌ همین‌ دلیل‌ نفت‌ به‌ صورت‌ طبیعی‌ به‌ سطح‌ زمین‌ نمی‌رسد و در نتیجه‌ حضور مهندسین‌ بهره‌برداری‌ از منابع‌ نفت‌، یك‌ ضرورت‌ اجتناب‌ناپذیر است‌.

دروس تخصصی گرایش بهره‌برداری از منابع نفت :

مهندسی مخازن هیدروكربوری، ازدیاد برداشت، حفاری و تولید، شبیه‌سازی مخازن نفتی، خواص ترمودینامیكی سیالات نفتی.

گرایش‌ طراحی‌ فرآیندهای‌ صنایع‌ نفت‌:

فرآیند یعنی‌ عملكرد یا روش‌ و طریقی‌ كه‌ بتوان‌ به‌ یاری‌ آن‌ ماده‌ای‌ را از حالتی‌ به‌ حالت‌ دیگر تغییر شكل‌ داد و منظور از مهندس‌ طراحی‌ فرآیندهای‌ صنایع‌ نفت‌ یعنی‌ فردی‌ كه‌ روش‌ این‌ تغییر و تحول‌ را طراحی‌ كند. چون‌ برای‌ تبدیل‌ یك‌ ماده‌ از حالت اولیه‌ به‌ حالتی‌ خاص‌ لازم‌ است‌ كه‌ دستگاه‌هایی‌ طراحی‌ شده‌ و محاسباتی‌ انجام‌ بگیرد تا بتوان‌ به‌ نتیجه‌ مطلوب‌ دست‌ یافت‌. طراحی‌ صنایعی‌ كه‌ بطور مستقیم‌ یا غیر مستقیم‌ وابسته‌ به‌ نفت‌ خام‌ یا فرآورده‌های‌ پالایشگاه‌ یا صنایع‌ پتروشیمی‌ است‌ به‌ مهندس‌ شیمی‌ گرایش‌ طراحی‌ فرآیندها مربوط‌ می‌شود. یك‌ مهندس‌ شیمی‌ گرایش‌ طراحی‌ فرآیندهای‌ صنایع‌ نفت‌، واكنش‌های‌ خاصی‌ را از شیمیست‌ها می‌گیرد و با توجه‌ به‌ شرایط‌ محیطی‌، اقتصادی‌ و ... بهترین‌ روش‌ تولید مواد شیمیایی‌ و خالص‌سازی‌ آنها را پیدا كرده‌ و پیاده‌ می‌كند.

دروس تخصصی گرایش طراحی فرآیندهای نفت :

فرآیندهای پالایش نفت و گاز، طراحی برج و مبدل، تعیین مشخصات دستگاه‌ها، سیستم‌های اندازه‌گیری.

مهندسی شیمی در ایران

تاریخچه مهندسی شیمی در ایران به تأسیس مدرسه صنعتی ایران و آلمان برمی‌گردد که پس از جنگ جهانی یکم به عنوان غرامت جنگی به ایران واگذار گردید. در این مدرسه عالی در هر رشتهمهندسی شیمی، برق و ماشین حدود بیست نفر دانشجو پذیرفته می‌شد. گرچه پس از گذراندن دوره‌ای دو ساله دانش آموختگان آن مهندس شیمی نامیده می‌شدند اما برنامه درسی آنها بیشتر دروس مربوط به رشته شیمی با تأکید بر شیمی تجزیه و آزمایشگاه بود. شش سال بعد یعنی در سال1313که دانشگاه تهران بنیاد شد و رشته مهندسی شیمی بخشی از دانشکده فنی را به خود اختصاص داد.

 

رقابت‌های ناسالم میان دانش آموختگان این دو واحد آموزشی سرانجام منجر به منحل شدن مدرسه عالی صنعتی که در آن زمان «هنرسرای عالی» نامیده می‌شد گردید. مدتی بعد دانشگاه صنعتی پلی تکنیک تأسیس شد (سال 1336) و برای دوره چهار ساله مهندسی شیمی نیز دانشجو پذیرفت. نگاهی به برنامه درسی دانشکده فنی دانشگاه تهران و پلی تکنیک در سالهای دهه چهل خورشیدی نشان می‌دهد که برنامه درسی مهندسی شیمی در این زمان هنوز با برنامه واقعی مهندسی شیمی تفاوت چشمگیری داشت. از درس‌هایی مانند انتقال حرارت، انتقال جرم و طرح راکتور خبری نبود و تنها تعداد کمی از درس‌هایی که می‌توان آنها را ویژه مهندس شیمی دانست مانند: تقطیر، جذب و ترمودینامیک تدریس می‌شد. پس از این دو دانشگاه، دانشگاه شیراز و سپس در سال 1344دانشگاه صنعتی آریامهر سابق (صنعتی شریف فعلی) با برنامه‌ای که تفاوت محسوسی با برنامه درسی امروز مهندسی شیمی نداشت پا به عرصه وجود گذاشتند. در سال‌های بعد ضمن گسترش دوره‌های کارشناسی، دوره‌های کارشناسی ارشد و در بعضی دانشگاه‌ها دوره دکتری نیز گشایش یافتند. لازم به یادآوری است که در طی این سالیان دانشکده نفت آبادان نیز با افت و خیزهای زیاد فعالیت کرده و در برخی از سال‌های فعالیت خود، در رشته‌ مهندسی شیمی نیز دانشجو پذیرفت. تعداد دانش آموختگان مهندسی شیمی در ایران تا سال 1370حدود هشت هزار نفر برآورد می‌شود. تعداد پذیرفته‌شدگان در رشته مهندسی شیمی در سال 1372-1371 در حدود هزار نفر و از آن به بعد نیز تقریباً در هر سال همین حدود بوده است.

 
  • تعداد صفحات :12
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
  • 7  
  • ...  
 

درباره وبلاگ

نظرات انتقاد ها و پیشنهاد های خود را در قسمت نظرها برای هر موضوع اعلام فرمایید با تشکر
مدیر وبلاگ : خشایار نوریان

آخرین پست ها

جستجو

نظرسنجی

  • نظر شما در مورد کیفیت ارائه خدمات سایت چیست ؟






نویسندگان